درباره وبلاگ




مدیر وبلاگ : هادی محمدی
نویسندگان
نظرسنجی
ایا ازفعالیت وبلاگ راضی هستید؟






آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
انجمن علمی علوم تربیتی دانشگاه شهیدآیت نجف آباد
صفحه نخست             تماس با مدیر           پست الکترونیک               RSS                  ATOM
پنجشنبه 18 تیر 1394 :: نویسنده : هادی محمدی

حضرت علی (ع) می فرماید: «كودك هفت سال آزاد است و هفت سال مورد ادب و توجه و هفت سال دیگر مورد خدمت و یاور است» (بحار الانوار ج 23 ص 65) از روایات اسلامی استفاده می شود كه آغاز تعلیم مدرسه ای كودك در هفت سالگی است.

 

امام صادق (ع) می فرماید: «كودك هفت سال بازی می كند و هفت سال خواندن و نوشتن می آموزد و هفت سال (مقررات زندگی) حلال و حرام را یاد می گیرد». (اصول كافی ج 6 ص 47 و 46) در هفت سال دوم كودك آمادگی لازم را برای فراگیری معلومات و آداب اسلامی پیدا می كند.

 

نكته ای كه باید در همه مراحل در نظر گرفته شود، این است كه محتوای آموزشی و تعلیم باید با مسائل روز و مورد نیاز فراگیران و نیز شرایط محیطی و اجتماعی آنها مرتبط باشد.

علی (ع) می فرماید: «فرزندان خود را به عادات و آداب خود مجبور نكنید؛ زیرا آنها برای زمانی غیر از زمان شما خلق شده اند.» (نهج البلاغه گفتار 240) تربیت و پرورش كودكان یكی از اموری است كه در سنت اسلامی بسیار مورد اهمیت واقع شده است.

 

این در حالی است كه بیشتر والدین تنها به طور غریزی به تربیت كودكان خود می پردازند و هیچ آموزش یا مطالعه ای در این زمینه ندارند. برای رفع این كمبود، كارهای بسیار زیاد و عمیقی لازم است تا پاسخگوی مشكلات روزمره كودكان و نوجوانان باشد. آنچه در این نوشتار خواهد آمد، نگاهی بسیار كوتاه به دیدگاه های سنت اسلامی در زمینه تعلیم و تربیت است.

امید است كه قدمی در نشان دادن خلا موجود و ایجاد انگیزه ای برای تحقیق در این زمینه برداشته باشیم. 

1- فطرت كودكان : از جمله مهمترین نكاتی كه درخصوص آموزش دینی كودكان در روایات آمده است ، مساله فطری بودن توجه به دین و خداست.رسول اكرم (ص) فرمود: «هر نوزادی با فطرت خدایی به دنیا می آید و پرورش می یابد ، مگر این كه پدر و مادر او را به سوی یهودی گری یا مسیحی گری بكشانند.» (بحارالانوار ج 3 ص 281) و نیز آمده است كه موسی به خدا عرض كرد: «پروردگارا! كدامیك از اعمال نزد تو برتر است؟ خطاب رسید: محبت به كودكان ؛ چرا كه من فطرت آنها را بر پایه اعتماد به یگانگی خود قرار دادم.» (آیین تربیت ص 381) تمام این احادیث نشان می دهد كه باید پدر و مادر محیطی مناسب برای كودك فراهم آورند تا حقایقی یا عقایدی كه ریشه های آن در نهاد و فطرت كودك نهفته است ، به منصه ظهور برسد.

 

2- كنجكاوی و چراجویی : كودك از دنیای بسته پا به دنیای وسیع می گذارد، بنابراین می خواهد از اسرار آنها سر در آورد. بدین سان غریزه اوست كه از منشا پدیده ها بپرسد. از روابط علت و معلولی آن سوال كند. این زمینه مناسبی برای كودك است كه والدین ؛ فرصت را غنیمت شمارند و واقعیت ها را برای او توضیح دهند.

 

3- رغبتها : انسان به طور كلی موجودی است اجتماعی و خواهان زیستن در اجتماع است ؛ از این رو اگر بخواهد با آنها بجوشد و در پس آنها عرض وجود كند، باید تقلید كند. این زمینه ای مناسب برای آموزش جنبه های مذهبی است. 

 

كودك می خواهد رفتار افراد بزرگتر را تقلید كند؛ پس در حضور او نمازتان را بخوانید و یا او را همراه خود به مسجد ببرید. كودك رغبت دارد خود را در جای بزرگترها قالب بزند، پس زمینه ارتباط او را با بزرگتران فراهم كنید. تا آداب زندگی ؛ معاشرتی ، اخلاقی و در كل آداب و رسوم مذهبی را از این طریق بیاموزد.

 

4- ارائه الگوهای مثبت :در این روش از داستان انبیا و ائمه بخصوص دوران طفولیت امام حسن (ع) و امام حسین (ع) استفاده می شود.

 

5- حس غرور و خودپسندی :امری است كه بدون شك در بین تمام انسانها وجود دارد می توان از حس غرور مثبت كودك استفاده كرد مثلا به او گفت كه من مطمئنم كه تو می توانی نماز بخوانی.

 

6- مراحل پرورش مذهبی كودك :رسول خدا (ص) فرموده اند: «فرزندان خود را به سه خصلت تربیت كنید: محبت پیامبرتان و محبت خاندان او و قرائت قرآن». شك نیست كه هر سنی مقتضایی برای خودش دارد و باید طبق آن برنامه ریزی كرد. در كتب روایتی دوره 21ساله تعیین شده است كه به 3دوره 7ساله تقسیم می شود و هر كدام به دوره جزیی تری قابل تقسیم است.

 

7سال اول : دوره تكوین است

 

پرورش مذهبی در حقیقت از همان روز تولد با گفتن اقامه و اذان در دو گوش كودك آغاز می شود و بتدریج این آموزش ها تا 3سالگی تكامل می یابد. مرحله رشد دیگری از 5سالگی آغاز می شود كه در این مرحله باید متوجه تفاوت كودكان در امر رشد و نمو باشیم.

 

تحقیقات روان شناسی ، تفاوت های كودكان را از نظر میزان و ظرفیت یادگیری و نیز رشد و نمو عقلی آنها، مدنظر قرار داده است.اصول تربیتی اسلام از همان ابتدا توجه و نظر خود را به وجود تفاوت های رشدی در 5سالگی با مطرح كردن سوال زیر جلب كرده است.الیهما یمینك من شمالك؟ راستت از چپت كدام است؟ اگر كودك بتواند به این سوال پاسخ بدهد ، مرحله رشد قبلی خود را پشت سر گذاشته است.امام صادق (ع) سفارش كرده اند كه در 5سالگی ، به كودك ، سجده آموزش داده شود. همچنین امام می فرمایند: «كودك خود را تا 6سالگی فرصت دهید، سپس او را در فراگیری كتاب به مدت شش سال تربیت كنید. (وسائل باب 82 حدیث 2) شارع اسلام در زمینه های دیگر تشریعی نیز به تفاوت بین كودكان توجه دارد مانند حدیثی كه درباره اقامه نماز میت برای كودك متوفای 5ساله وارد شده است.از حضرت صادق (ع) سوال شد؟ «آیا اگر كودك 5ساله ای بمیرد، باید نماز میت بر او خواند؟ حضرت فرمود: اگر نماز را فهمید و درك می كرد، بر او نماز خوانده شود». (وسائل باب 13حدیث 4).

 

7 سال دوم ، دوره پرورش دینی است

 

در این دوره است كه كودك از حكم وضعی به حكم تكلیفی باید عمل كند. علاوه بر آموزش اعمال واجب اعم از روزه و نماز در 7سالگی ، امام صادق (ع) در زمینه تعلیم احادیث اسلامی می فرمایند: «احادیث اسلامی را به فرزندان خود هر چه زودتر بیاموزید ، قبل از آن كه مخالفان بر شما سبقت گیرند». (كافی ج 6 ص 76) امام صادق (ع) درباره روزه گرفتن كودكان می فرمایند: «ما به كودكان خود در 7سالگی می آموزیم كه هر قدر طاقت دارند، نصف روز باشد ، یا بیشتر و یا كمتر روزه بگیرند و هرگاه گرسنگی بر تشنگی بر آنان غلبه كرد، افطار كنند ، تا این كه به روزه گرفتن عادت كنند و آن را تحمل نمایند. پس شما از كودكان خود بخواهید كه در 9سالگی هر قدر كه طاقت روزه دارند، روزه بگیرند و هرگاه كه تشنگی بر آنان غلبه كرد، افطار كنند». (فروع كافی ج 2 ، ص 124) ایمان واقعی به مذهب از حدود 12سالگی در كودك پیدا می شود و در این سن تا حدود قابل توجهی می توان معنای اصیل مذهب را به او منتقل كرد. ضمنا مبانی اخلاقی و تربیتی ، به آداب معاشرت و رسوم و سنن در همین دوره باید به كودك آموزش داده شود. پایان این دوره همزمان با دوره نوجوانی است و كودك با تجاربی كه در زمینه های مختلف به دست آورده ، بالنسبه به فردی مستقل و صاحب نظر می شود.

 

7 سال سوم ، دوره تمرین و عمل است

 

در این دوره نیز كه خود به 3مرحله پایانی نوجوانی ، دوران بلوغ و دوره جوانی تقسیم می شود، بیشتر توجه والدین باید به دوران بلوغ باشد كه دوره رشد احساسات و نوعی تولد مجدد است و دوره ای است كه نیاز آنان به راهنمایی ، به اوج خود می رسد. ایمان به مذهب از 16سالگی اوج می گیرد و در صورتی كه به الگوی كاذبی برخورد كردند، در جنبه مذهب ، خطراتی برایشان وجود خواهد داشت.

 

پایان بلوغ و از حدود 18سالگی ، دوره استقلال تقریبی است.

 

دقت و استدلال منطقی در او رشد می كند و می توان از این طریق به آموزش مذهبی و دینی او پرداخت.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


پنجشنبه 23 شهریور 1396 05:01 ب.ظ
You can certainly see your expertise in the work you write.
The arena hopes for more passionate writers such as you who are not afraid
to say how they believe. Always follow your heart.
پنجشنبه 18 تیر 1394 12:14 ب.ظ
مطالبی که میزارید فوق العادس
مرسی
خسته نباشید
هادی محمدی

ممنون همکار عزیز
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


 
   
   
ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو